Demirkapı


“Altertumer von Aigai”de Alman araştırmacıların da adıyla sözünü ettiği Demirkapı, kazıların başladığı 2004 yılına kadar ziyaretçilerin yukarı kente ilk adımlarını attıkları, tek giriş noktasıydı. 2004 yılında gerçekleştirilen kazı çalışmaları sırasında Demirkapı’nın daha geç bir dönemde (muhtemelen Roma Çağı’nda) kapatılıp iptal edildiği tespit edildi. Kentin kullanılmayan değişik yapılarından sökülmüş lento ve arşitrav türü bloklarla gerçekleştirilmiş söz konusu kapatma eylemi, Demirkapı’nın hemen kuzeyinde yer alan ve kentin en büyük kamu hamamlarından biri olan Kuzey Hamamı’nın muhtemelen İ.S. 2-3. yüzyıllarda inşa edilmesiyle ilişkili olmalıdır. Kapının dışında yapılan sondajlarda kapıya yönelen herhangi bir taş şeme izine rastlanmamasına karşın kapı girişinden kentin içine doğru oldukça büyük plaka taşlarla döşenmiş bir yol sistemi mevcuttur. Kapının dışında olması gereken taş şeme yol kamu hamamı tarafından tahrip edilmiş olmalıdır.

 

 

Demirkapı'nın Dıştan Görünümü.

 


Yol, kapıdan itibaren kentin içine doğru yükselerek iki farklı yönde devam etmektedir. Döşeme yolun altında, ana kayaya oyulmuş ve bir insanın girmesine müsaade eden kanal sistemleri mevcuttur. Söz konusu kanal sistemi yolun altından, batıdan doğuya doğru yaklaşık 10 m. uzanır ve bir kolu kuzeye, bir kolu da doğuya dönerek devam eder. Kanal sisteminin, Demirkapı’nın arka alanına düşen yağmur sularını kapının dışında alt kodda yer alan kamu hamamının sarnıç ve su toplama havuzuna yöneltmek üzere inşa edildiğini düşünmek yanlış olmasa gerektir.

 

 

Demirkapı Doğu'dan Görünüşü

 


Demirkapı’nın girişinde, sol ve sağ yanlarda ana giriş kapısının söve taşları dikkati çekmektedir. Söveleri geçince sol tarafta (kuzey yönde) kentin surlarına bitişik olarak yapılmış, kapının içine bir kapı ile açılan ve yine birbirlerine kapılar ile bağlı yan yana 4 adet mekân dikkati çekmektedir. İptal edilmeden önce Demirkapı’nın kontrolünde kullanıldığını düşündüğümüz bu mekanlar kapının iptalinden sonra Roma döneminde (İ.S. 2.ve 3.yüzyıllar) arka alanda oluşturan büyük mekan içine katılmış olmalıdır.

 


 

Demirkapı Kazı Sonrası Görünüm

 

 

Demirkapı Ardı Roma Yapısı


Demirkapı’nın kapatılmasından sonra kapının arkasında bulunan ve kapının işlevini sürdürdüğü sırada henüz hangi amaçlar için kullanılmış olduğunu tespit edilemeyen geniş alan muhtemelen avlulu, sarnıçlı geniş bir yapı için inşaata açılmış olmalıdır.

 

 

Demirkapı Mekan İçi Görünüm

 


Ayrıca, Demirkapı’dan girdikten sonra yolun devamında, sanki yolun önünü kapatmış gibi görünen mekanın da kazısı gerçekleştirilmiştir. 1 no.lu mekan olarak isimlendirilen odanın içinde, batı yarıda açığa çıkarılan kireç katkılı sıkıştırılmış kum ve çakıl taban, üzerinde in-situ olarak ele geçen taban malzemesi ile birlikte İ.S. 2.-3. yüzyıllara tarihlenmiştir. Odanın batı yarısı kireç harç ile döşenmişken, doğu yarı pişmiş toprak taban blokları ile döşenmiştir.

 


 

Demirkapı Mekan İçi Görünüm

 

 

Genel kullanımına ilişkin olarak yapılan ilk gözlemler, mekanın bir Andron olarak kullanılmış olabileceğini düşündürmektedir. Tabanının kireç katkılı sıkıştırılmış kum ve çakıl taşı olması, renkli stuccolar ile bezenmiş duvarlarının varlığı, suya ihtiyaç duyulan bir temizlik gereksinimi ve kanalın içinden ele geçen hayvan kemikleri ve zeytin çekirdekleri gibi yeme içme ile ilişkili veriler, bu varsayımı desteklemektedir. Fakat yine de etrafındaki diğer mekanların kazısının tamamlanmadan net sonuçlara ulaşmak şu an için pek mümkün görünmemektedir.

 


Demirkapı Mekan İçi Görünüm